কোনটি লুইস এসিড?
-
ক
HCl
-
খ
HClO₄
-
গ
AlCl₃
-
ঘ
HNO₂
লুইস এসিড : মুক্ত জোড় ইলেকট্রন গ্রহণ করে সন্নিবেশ সমযোজী বন্ধন গঠন করে। যেমন - AlCl3, BF3
লুইস ক্ষার: মুক্ত জোড় ইলেকট্রন দান করে সন্নিবেশ সমযোজী বন্ধন গঠন করে। যেমন- NH3
অনুবন্ধী অম্ল এবং ক্ষারকের ক্ষেত্রে তাদের অম্লত্ব ধ্রুবক (Ka) এবং ক্ষারত্ব ধ্রুবক (Kb) এর মধ্যে একটি সরাসরি সম্পর্ক বিদ্যমান। এ সম্পর্কটি জলীয় দ্রবণে অম্ল-ক্ষার সমীকরণের মাধ্যমে সহজেই বোঝা যায়।
অনুবন্ধী অম্ল-ক্ষারকের Ka ও Kb এর সম্পর্ক:
- অম্ল এবং ক্ষারকের সংজ্ঞা:
অনুবন্ধী অম্ল এবং ক্ষারক একটি প্রোটন (H⁺) স্থানান্তরের প্রক্রিয়ায় জড়িত। একটি অম্ল প্রোটন দান করে, এবং তার অনুবন্ধী ক্ষারক প্রোটন গ্রহণ করে। বিপরীতক্রমে, একটি ক্ষারক প্রোটন গ্রহণ করে এবং তার অনুবন্ধী অম্ল প্রোটন দান করে। - Ka এবং Kb এর সংজ্ঞা:
অম্লের জন্য, Ka (অম্লত্ব ধ্রুবক) হচ্ছে দ্রবণে H⁺ আয়নের একগামিতা পরিমাপ।
Ka = [H+][A-] /[HA]
- ক্ষারকের জন্য, Kb (ক্ষারত্ব ধ্রুবক) হচ্ছে OH⁻ আয়নের একগামিতা পরিমাপ।
Kb = [BH+][OH-]/[ B]
জলীয় মাধ্যমের জন্য সম্পর্ক:
জলের আয়নিক ধ্রুবক K এর মান, যা H আয়নের ঘনমাত্রার গুণফল, সবসময় ধ্রুবক Kw = [H+][OH-] = 10-14 (25°C তা অনুবন্ধী অম্ল ও ক্ষারকের Ka ও Kb এর মধে Ka x Kb = Kwযেখানে,
- Ka: অম্লের অম্লত্ব ধ্রুবক।
- Kb: অনুবন্ধী ক্ষারকের ক্ষারত্ব ধ্রুবক।
- Kw: জলের আয়নিক ধ্রুবক (25°C তাপমাত্রায় 10^-14।
- গুরুত্বপূর্ণ পর্যবেক্ষণ:
- যদি একটি অম্ল শক্তিশালী হয় (উচ্চ Ka), তাহলে তার অনুবন্ধী ক্ষারক দুর্বল হবে (নিম্ন Kb)।
- যদি একটি ক্ষারক শক্তিশালী হয় (উচ্চ Kb), তাহলে তার অনুবন্ধী অম্ল দুর্বল হবে (নিম্ন Ka)।
এই সম্পর্কটি ব্রনস্টেড-লোরি তত্ত্বের মাধ্যমে সহজেই প্রমাণিত হয় এবং এটি অম্ল-ক্ষার প্রক্রিয়াগুলি বুঝতে খুবই গুরুত্বপূর্ণ।
Related Question
View Allএ অনুবন্ধী ক্ষার কোনটি?
-
ক
-
খ
-
গ
-
ঘ
-
ক
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>S</mi><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>,</mo><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>P</mi><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo> </mo></math>
-
খ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mo> </mo><mi>H</mi><mi>S</mi><msup><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>-</mo></msup><mo>,</mo><mi>H</mi><mi>P</mi><msup><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>-</mo></msup><mo> </mo><mo> </mo><mo> </mo></math>
-
গ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mo> </mo><mi>H</mi><mi>S</mi><msup><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>-</mo></msup><mo>,</mo><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>P</mi><msup><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>-</mo></msup><mo> </mo></math>
-
ঘ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mo> </mo><mo> </mo><mo> </mo><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>S</mi><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>,</mo><msub><mi>H</mi><mn>3</mn></msub><mi>P</mi><msub><mi>O</mi><mrow><mn>4</mn><mo> </mo><mo> </mo></mrow></msub></math>
-
ঙ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mo> </mo><mo> </mo><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>S</mi><msub><mi>O</mi><mn>4</mn></msub><mo>,</mo><mi>H</mi><mi>P</mi><msub><msup><mi>O</mi><mo>-</mo></msup><mrow><mn>4</mn><mo> </mo><mo> </mo></mrow></msub></math>
-
ক
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>I</mi><mo>.</mo><mi>F</mi><mi>e</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>3</mn></msub></math>
-
খ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>A</mi><mi>I</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>3</mn></msub><mo>.</mo><mi>F</mi><mi>e</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>3</mn></msub></math>
-
গ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>Z</mi><mi>n</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>2</mn></msub><mo>.</mo><mi>F</mi><mi>e</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>3</mn></msub></math>
-
ঘ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>H</mi><mi>C</mi><mi>I</mi><mo>.</mo><mi>A</mi><mi>I</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>3</mn></msub></math>
-
ক
CH3COOH
-
খ
Cl2CHCOOH
-
গ
CLCH2COOH
-
ঘ
C6H5COOH
-
ক
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>N</mi><msub><mi>H</mi><mn>3</mn></msub></math>
-
খ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><msub><mi>H</mi><mn>2</mn></msub><mi>O</mi></math>
-
গ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>S</mi><mi>n</mi><mi>C</mi><msub><mi>I</mi><mn>4</mn></msub></math>
-
ঘ
<math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mi>C</mi><mi>O</mi></math>
-
ক
Fe3+
-
খ
NH3
-
গ
Cl-
-
ঘ
H2O
১ ক্লিকে প্রশ্ন, শীট, সাজেশন ও
অনলাইন পরীক্ষা তৈরির সফটওয়্যার!
শুধু প্রশ্ন সিলেক্ট করুন — প্রশ্নপত্র অটোমেটিক তৈরি!